آشنایی با شرایط صحت عقد – عقد صحیح چیست؟

امتیاز ۵ از ۵ – ۱ رای
spinner در حال ثبت رای

آشنایی با شرایط صحت عقد

آشنایی با شرایط صحت عقد

امروزه در تمامی جوامع دنیا، قوانین و مقررات جامعه تعیین کننده ی وضعیت و شرایط صحت معاملات و ارتباطات بین افراد است.

بنابراین هنگامی که در رابطه با موضوع شرایط صحت عقد صحبت میکنیم باید به ابن موضوع دقت داشته باشیم که تمام شرایط و اساس و مبنای معامله ها و ارتباطات افراد را قانون جامعه تعیین میکند.

ناگفته نماند که همه ی افرادی که در جامعه زندگی می کنند نیز از این قوانین آگاهی ندارند و مسلما حجم تمامی قوانین یک کشور نیز به حجم کمی ندارد که افراد به راحتی تمام آن را فراگیرند، در چنین مواقعی بهترین کاری که میتوان انجام داد آن است که از متخصصان و کارشناسان حقوقی برای رفع سوالات و مشکلات خود کمک بگیریم.

به همین منظور نیز موسسه حقوقی وکلای عدالت، این امکان را برای تمامی مردم بوجود آورده اند تا از طریق تماس تلفنی و در کوتاهترین زمان، پاسخ سوالات خود را در رابطه با شرایط مشاوره حقوقی و دیگر مباحث حقوقی را دریافت کنند.

مسلما اگر شرایط صحت عقد در هنگام منعقد کردن قراردادهای مختلف رعایت نشود، این قرارداد از لحاظ حقوقی فاقد ارزش قانونی خواهد بود و همین موضوع باعث میشود تا عقد مذکور فاقد هرگونه ارزش قانونی باشد و مسلما هیچ استفاده ی قانونی نیز نمیتوان از چنین قراردادهایی کرد. بنابراین توصیه میشود که افراد قبل از منعقد کردن هرگونه عقدی از شرایط صحت آن اطلاع یابند و سپس دست به هرگونه اقدامی بزنند.

عقد صحیح چیست؟

عقد صحیح چیست؟

قبل از آنکه بخواهیم در مورد شرایط صحت عقد صحبت کنیم باید در ابتدا با معنای کلی کلمه ی عقد از منظر حقوقی آشنا شویم.

عقد در حقیقت نوعی از اعمال حقوقی محسوب میشود که برای بوجود آوردن نوعی تعهد در آن، باید اراده ی دو طرف منعقد کننده برای نقل و انتقال مالی یا امری معین وجود داشته باشد.

مقاله مرتبط :  شرایط طلاق دهنده و مراحل لازم برای رسیدن به آن

در حقیقت اگر یکی از طرفین رضایت نداشته باشد، عقد صورت نخواهد گرفت.

برای مثال در عقد بیع نیاز است تا هم فروشنده و هم خریدار رضایت داشته باشد واز اصلی ترین شرایط صحت عقد نکاح نیز رضایت زوجین است. در ماده ی 183 قانون مدنی در رابطه با تعریف عقود آمده است: (قد عبارت است از اینکه یک یا چند نفر در برابر یک یا چند نفر دیگر تعهد بر امری کنند که آن امر مورد قبول آن‌ها باشد.)

موارد کلی شرایط صحت عقد بر اساس قانون اساسی

با استناد به ماده 190 قانون کشور میتوان شرایط صحت عقد را به 4 دسته ی کلی تقسیم کرد:

  1. قصد طرفین و رضای آن‌ها
  2. اهلیت طرفین
  3. وجود موضوع معین برای معامله
  4. مشروعیت جهت معامله

در ماده ی 190 قانون اساسی آمده است که: ( قصد طرفین و رضای آن‌ها، اهلیت طرفین، وجود موضوع معین برای معامله و مشروعیت جهت معامله از شرایط اساسی و لازم در عقد است که بدون آن‌ها عقد اساسا باطل است) بنابراین در حالت کلی باید گفت در تمامی انواع عقود در صورت نبود یکی از 4موردی که به انها اشاره شده است، عقد باطل نامیده میشود و دارای ارزش و اعتبار قانونی نخواهد بود.

توجه داشته باشید که هر 4 موردی که به عنوان شرایط صحت عقد نکاح به آنها اشاره شده است تکمیل کننده و لازم و ملزوم یکدیگر می باشند و در صورت عدم رعایت هر یک از انها، شرایط صحت عقد وجود نخواهد داشت. در ادامه ی مطلب با هریک از این موارد و کاربرد آنها بیشتر آشنا خواهیم شد.

قصد طرفین و رضای آنها

همانطور که اشاره کردیم از مهمترین شرایط صحت عقد، و رضایت طرفین است. منظور از قصد و رضایت طرفین همان ارده ی افراد است. داشتن رضایت به معنای آن است که افراد بدون داشتن آن که در زور و اجبار تصمیم به انعقاد قرارداد بگیرند.

مقاله مرتبط :  قتل عمد و شرایط تحقق آن

فرقی ندارد که در چه نوع عقدی این موارد وجود داشته باشد، قصد و رضایت جز مواردی است که چه در شرایط عقد نکاح و چه در عقودی مانند بیع باید در هر حالت رعایت شود تا عقد مورد نظر باطل واقع نشود.

نکته: قصد و رضایت جز موارد و اصطلاحاتی میباشند که از لحاظ حقوقی دارای دو معنای متفاوت می باشد. اما هر دو این اصطلاحات تکمیل کننده ی معنای یکدیگر میباشند. منظور از رضایت همان تمایل طرفین است و قصد نیز به معنای اقدامی می باشد که افراد پس از تمایل خود به کاری، آن را انجام میدهند.

اهلیت و صحت عقد

اهلیت( شایستگی طرفین)

اهلیت یکی دیگر از مهم ترین شرایط صحت عقد می باشد در ماده ی 211 قانون مدنی ، بالغ ، رشید ، عاقل بودن را جز موارد داشتن اهلیت آورده است. طبق این ماده ی قانونی: (سن رشد در ایران برای انجام معاملات و تصرف در امور مالی ۱۸ سال تمام است.)

در حالت کلی اهلیت به دو نوع تقسیم میشود:

  • اهلیت تمتع: اهلیت تمتع مسئله ای میباشد که از زمان تولد انسان بوجود می آید و تا پایان عمر نیز باقی میماند. در حقیقت توانایی انسان برای دارا شدن حقوق مدنی و حقوق و تکالیف شخصی انسانی را، اهلیت تمتع می نامند.
  • اهلیت استیفا: هر زمان که انسان شایستگی آن را پیدا کند که از حقوق طبیعی و مدنی خود استفاده کند، اهلیت استیفا بوجود می آید. توجه داشته باشید که لازمه ی اصلی اهلیت استیفا همان اهلیت تمتع میباشد.

موضوع معین مورد معامله

از شرایط صحت عقد آن میباشد که مال یا عملی معین به عنوان موضوع انتقال یا تعهد ناشی از معامله وجود داشته باشد. توجه داشته باشید که اگر در معامله هیچ موردی برای انتقال بین طرفین معامله وجود نداشته باشد، آن معامله باطل نامیده میشود.

اگر مورد معامله، مالی معین باشد که متعهد تسلیم آن را بر عهده میگیرد (مانند بیع نسیه در فروش اقساطی) باید آن را در زمان معین به خریدار( کسی که هزینه مال را می پردازد) تقدیم کند.

مقاله مرتبط :  قرارداد خرید و صادرات کالا

مشروعیت جهت معامله

در کنار اصطلاح مشروعیت که جز شرایط صحت معامله به حساب می آید با اصطلاح دیگری به نام جهت معامله روبرو میشویم.

جهت معامله در حقیقت همان انگیزه ی افراد و اهداف آنها برای انعقاد قرارداد میباشد.

هنگامی جهت معامله در راستای قوانین باشد در اصطلاح میگوییم که معامله به قصد احسن انجام شده است و دارای مشروعیت میباشد.

اما اگر انگیزه ی افراد در هنگام انعقاد قراردادها در راستای قوانین جامعه نباشد و هدف نادرستی برای اضرار به دیگران داشته باشند، در حقیقت عنصر مشروعیت معامله از بین میرود و معامله باطل خوانده میشود.

شرایط مورد معامله

شرایط مورد معامله

توجه داشته باشید که بر اساس قانون مدنی ایران در رابطه با مسئله ی شرایط صحت عقد ، مالی که مورد معامله قرار میگیرد باید دارای شرایطی مشخص باشد:

  1. باید مالیت داشته باشد، یعنی باید دارای ارزش مالی باشد.
  2. دارای منفعت عقلایی باشد. برای طرفین فایده‌‌ای داشته باشد.
  3. فایده مورد معامله باید مشروع باشد. ا قوانین و مقررات موضوعه و معتقدات شرعی پذیرفته‌شده در جوامع منطبق باشد.
  4. مورد معامله باید معلوم باشد. یعنی عینیت داشته باشد.
  5. مورد معامله باید معین و مشخص باشد. در رابطه با اشیا مبهم و نامعین نمی توان معامله کرد.
  6. باید قابلیت نقل و انتقال داشته باشد. یعنی صاحب مال بتواند آن را به مالکیت فرد دیگری انتقال دهد.
  7. مورد معامله باید موجود باشد. در صورتی که شی خاص و معینی موضوع معامله قرار گرفت، ان شی باید در حین عقد موجود باشد.

 برای اشنایی بیشتر با شرایط صحت عقد میتوانید به راحتی قبل از هر گونه اقدامی با مشاور حقوقی کار آزموده مشورت کنید. تنها کافی است با موسسه حقوقی وکلای عدالت تماس بگیرید تا در کوتاهترین زمان اطلاعات مورد نیازتان را بدست اورید.

heyvalaw

نوشتهٔ پیشین
جبران خسارت یا الزام به انجام تعهد
نوشتهٔ بعدی
قرار سقوط دعوا چیست؟
فهرست
Call Now Buttonمشاوره حقوقی تلفنی