مجازات شروع به جرم

امتیاز ۵ از ۵ – ۱ رای
در حال ثبت رای

مجازات شروع به جرم چیست؟

شروع به جرم رفتاری که مرتکب به منظور عملی کردن قصد مجرمانه انجام می‌دهد ولی به دلیل وجود مانع یا موانع خارجی به نتیجه نمی رسد.

مثلاً وارد منزل دیگری شده برای سرقت اما در حین خروج مال دستگیر شده است.

باید توجه نماییم که شروع به جرم یک جرم ناتمام است.

شرایط تحقق شروع به جرم

  1.  وجود قصد مجرمانه قبلی شروع به جرم مختص به جرایم عمدی است و در غیر عمد شروع به جرم قابل تصور نیست ماده ۱۲۲ قانون مجازات اسلامی به این موضوع اشاره می نماید
  2. شروع به اجرای جرم منظور از شروع به اجرا همان ارتکاب عملیاتی اجرای جرم است یا عنصر مادی جرم است هر جرمی عنصر مادی دارد و شروع به جرم با ارتکاب عنصر مادی محقق می شود برای مثال عنصر مادی سرقت ربایش است شروع به سرقت زمانی محقق می شود که مرتکب مال را برداشته و قبل از آنکه ما آن را از سلطه مالکانه خارج نماید دستگیر می گردد و یا به هر علت جرم انجام نشود یا در کلاهبرداری شروع به جرم عبارت است از توسل به وسایل متقلبانه به صورتی که منجر به بردن مال نگردد .
در اینجا باید به دو نکته توجه کنیم:
  •  عملیات مقدماتی که فقط مقدمه جرم بوده و رابطه مستقیمی با آن ندارد شروع به جرم محسوب نشده و مرتکب از این حیث قابل مجازات نیست البته ممکن است اقدام مرتکب در این حالت جرم مستقل محسوب شود مانند ساختن کلیپ یا تهیه آن یا هر وسیله دیگر برای ارتکاب جرم یا هر وسیله دیگر
  • مطابق ماده ۶۶۴ قانون تعزیرات به شروع به جرم در جرایمی که عنصر مادی آنها ترک فعل است قابل تصور نیست شروع به فعل داریم ولی شروع به ترک فعل نداریم.
  • معاونت در غیر عمد نداریم و معاونت با ترک فعل هم محقق نمی شود.
  • سه وجود مانع یا موانع خارجی شروع به جرم ناظر به حالتی است که مرتکب قصد ارتکاب جرمی کرده و شروع به اجرای آن می کند اما به دلیل وجود مانع یا موانع خارجی به نتیجه نرسیده و پس قصدش معلق می ماند.

مانع یا موانع خارجی می‌تواند موانع انسانی باشد مانند مقاومت خود بزه‌دیده یا موانع غیر انسانی باشد مانند صدای دزدگیر صدای حیوان.

اگر انصراف از جرم ارادی باشد یعنی شخص به میل و اراده خود از ارتکاب جرم صرفنظر نماید به اتهام شروع به جرم قابل مجازات نیست در این جا چنانچه اقدامات انجام گرفته مستقلاً جرم باشد به مجازات همان جرم محکوم می شود.

برای مثال ورود به منزل یا خرید اسلحه

شرایط تحقق شروع به جرم

عدم وقوع جرم شروع به جرم ناظر به حالتی است که جرم اصلی واقع نشود و جرم در شروع به جرم ناتمام می‌ماند و در جایی که مرتکب حتی با وجود مانع خارجی بتواند جرم اصلی را انجام دهد شروع به جرم دیگر معنا ندارد.

آیا شروع به جرم جرم است؟

مطابق ماده ۱۲۲ قانون مجازات اسلامی شروع به جرایم مستوجب سلب حیات مانند شروع به سلب حیات جرم و مجازات دارد

  • شروع به جرایم مستوجب حبس ابد
  • شروع به جرائم مستوجب قطع عضو مثل سرقت حدی 
  • شروع به جرائم مستوجب شلاق حدی مانند شروع به شرب خمر 
  • شروع به جرائم مستوجب حبس تا درجه پنج

مجازات شروع به جرم

مجازات شروع به جرم یکی از موارد ذیل می باشد

  • حبس درجه ۴
  • حبس درجه ۵ 
  •  شلاق یا جزای نقدی درجه شش

حبس درجه ۴ در سه مورد محقق می شود

  1.  شروع به جرایم مستوجب سلب حیات
  2. شروع به جرایم مستوجب حبس ابد 
  3. شروع به جرایم مستوجب حبس تا درجه ۳

حبس درجه ۵ در جرایم ذیل محقق می شود

  1.  شروع به جرایم مستوجب قطع عضو درجه ۵
  2. شروع به جرایم مستوجب حبس درجه ۴
  3. حبس یا شلاق یا جزای نقدی درجه شش مطابق

ماده ۶۵۱ قانون تعزیرات شروع به سرقت حبس درجه ۴ می باشد.

نکته :با توجه به ماده ۱۲۲ قانون مجازات اسلامی شروع به جرم اصولاً جرم نیست و فقط در موارد مذکور در قانون شروع به جرم مجازات دارد .

بنابراین در جرایمی که مجازات آنها قصاص عضو یا جزای نقدی یا شلاق تعزیری یا انفصال دائم یا محرومیت از حقوق اجتماعی یا انتشار حکم محکومیت یا مجازات های اشخاص حقوقی است شروع به جرم مجازات ندارد

نکته: شروع به جرم های موضوع قانون تعزیرات و دیگر قوانین قبل از تصویب قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ منسوخ می‌باشند بنابراین مواد ۶۱۳ ۵۴۲ ۶۵۵ و ۵۹۴ تبصره ۶۲۱ تبصره ۲ ماده ۶۷۵ و تبصره ۲ ماده ۶۸۷ از قانون تعزیرات منصوب شدند و قابل استناد نمی باشند

نکته :به جرم های قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء اختلاس و کلاهبرداری و نیز شروع به جرم های قانون قاچاق کالا و ارز منسوخ نشده و در این رابطه دادگاه برای تعیین مجازات شروع به جرم به ماده ۱۲۲ استناد نمی‌کند و به قانون خاص مراجعه می نماید زیرا قانون تشدید مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام است و قانون مجلس نمی‌تواند قانون مجمع را نقض نماید .

در مورد قاچاق کالا و ارز نیز باید گفت قانون مذکور نسبت به قانون مجازات اخیر مصوب است و به نوعی خاص و موخر ایست که عام مقدم را تخصیص زده است در نتیجه می‌توان گفت مجازات شروع به جرم در موارد ذیل حداقل مجازات قانونی جرم ارتکابی است

  1.  شروع به ارتشاء 
  2. شروع به اختلاس 
  3. شروع به کلاهبرداری 
  4. شروع به قاچاق کالا و ارز

مراحل بعد از شروع به جرم

  1.  جرم تام
  2. جرم محال
  3.  جرم عقیم

تعریف جرم تام

به جرمی  گفته می شود که به نتیجه رسیده باشد در واقع جرم تام همان جرم تمام است.

اگر شخصی قصد قتل فردی نماید و موفق به ارتکاب قتل نیز شود در جرم تام مرتکب به مجازات مقرر در قانون برای جرم ارتکابی محکوم میشود

جرم محال چیست؟

به جرمی گفته می‌شود که امکان اخذ نتیجه از آن مطلقاً منطقی است و به هیچ وجه نمی شود به نتیجه رسید مانند تیراندازی به مرده.

جرم به دو دلیل محال می‌شود
  • به علت عدم تکاپوی موضوع

مانند تیراندازی به مرده با جهت به مرده بودن به قصد قتل یا دست بردن در جیب خالی یا اسقاط جنینی که مرده است یا بردن مال خود به تصور اینکه مال غیر است یا خوردن آب به تصور اینکه شراب است

نکته: افشای اطلاعات غیر محرمانه به تصور این که محرمانه است جرم نیست .

جرم محال به دلیل تکاپوی وسیله  محقق نمی‌شود مانند تیراندازی با اسلحه خالی یا استفاده شکر ابه جای سم.

وسیله نار ساز و وسیله لیاقت ارتکاب جرم ندارد.

با توجه به تبصره ۲ ماده ۱۲۲ که مقرر می دارد هرگاه رفتار ارتکابی ارتباط مستقیم با ارتکاب جرم داشته لکن به جهات مادی که مرتکب از آن بی اطلاع بوده وقوع جرم غیر ممکن باشد.

جرم محال در حکم شروع به جرم است یعنی با توجه به مقررات شروع به جرم با مرتکب جرم محال برخورد می شود.

جرم عقیم :

به جرمی گفته می‌شود که به علت عدم مهارت مرتکب یا وجود یا حدوث یک عامل غیر قابل پیشبینی به نتیجه نمی رسد در واقع جرم به دو دلیل عقیم می شود

  1. به علت عدم مهارت مثلاً قصد تیراندازی به انسانی را دارد ولی تیر به خطا می رود
  2. به علت وجود یا حدوث یک عامل غیر قابل پیشبینی مانند آن که شخص به سمت فردی که وسیله نقلیه ضد گلوله سوار شده است تیراندازی می کند
  3. یا جلیقه ضد گلوله باعث می شود که مرتکب به نتیجه نرسد

در مورد جرم عقیم برخی بر این باورند که رفتار مرتکب قابل مجازات نیست مگر آن که اقدامات انجام گرفته مستقلاً جرم باشد برخی نیز جرم عقیم را با شروع به جرم محسوب نموده و بر اساس مقررات شروع به جرم قابل مجازات می داننداما دقیق تر آن است که بگوییم جرم عقیم در فرض دوم عقیم به علت حدوث یا وجود مانع غیر قابل پیش بینی با شروع به جرم قابل انطباق است ولی عقیم در فرض نخست عدم مهارت با شروع به جرم قابل کیفر می باشد زیرا مهارت امریست درونی.

مشاوره حقوقی:
فهرست
مشاوره حقوقی تلفنی
Open chat
مشاوره حقوقی آنلاین