شرکت تجاری چیست؟ + اقسام شرکت تجاری

امتیاز ۰ از ۵ – ۰ رای
spinnerدر حال ثبت رای

شرکت تجاری و اقسام شرکت تجاری چیست

شرکت تجاری چیست؟

در بحث شرکت تجاری و مشاوره حقوقی بحثی که وجود دارد این است که گاهی اوقات کسی میخواهد شرکت تجاری بزند اما اطلاعات کافی درمورد آن ندارد و میخواهد با تمام این مباحث حوزه آشنا گردد. برای همین ما این مقاله را نوشته تا اطلاعات کافی را درمورد شرکت های تجاری تازه تاسیس و افرادی که قصد تاسیس شرکت های تجاری دارند و به این حوزه علاقمند هستند اطلاعاتی را به دست آورند.

در حال حاضر تعدد شرکت­های تجاری در حقوق ایران بالغ بر ۹ قسم است. ماده ۲۰ قانون تجارت ۷ قسم ذکر کرده است: انواع شرکت­ها

۱-شرکت­های سهامی     ۲-شرکت با مسئولیت محدود     ۳-تضامنی

۴-مختلط غیرسهامی        ۵-مختلط سهامی           ۶-شرکت نسبی

۷-شرکت تعاونی تولید و مصرف

دو قسم دیگر انواع شرکت­ها بعداً به انواع شرکت­ها افزوده شده و عبارتند از:

۱- شرکت سهامی عام. ۲- شرکت تعاونی سهامی عام.

بعد از وضع اصلاح قانون تجارت دو شرکت سهامی عام و تعاونی سهامی عام به شرکت­های مندرج در ماده ۲۰ اضافه شده­اند.

شرکت­های سهامی که در بند ۱ ماده ۲۰ قانون تجارت ذکر شده است معادل شرکت سهامی خاص است.

شرکت تعاونی تولید و مصرف که در بند ۷ ماده ۲۰ ذکر شده­اند در اصلاحات بعدی (شرکت تعاونی متعارف) نامیده شده­اند.     شرکت تعاونی تولید و مصرف = شرکت تعاونی متعارف

در کنار انواع شرکت­های تجارتی بحثی با عنوان اوصاف شرکت­های تجارتی مطرح است. شرکت تجارتی ممکن است وصف دولتی یا خصوصی داشته باشد. براساس تابعیت شرکت ممکن است صف ایرانی یا خارجی پیدا کند.

شرکت دولتی براساس ماده ۴ قانون مدیریت خدمات کشوری: شرکتی است که بیش از ۵۰% درصد سهم و سهم­الشرکه آن به اشخاص حقوقی دولتی تعلق دارد. شرکت دولتی بیش از ۵۰% سهام اشخاص حقوقی دولتی.

اشخاص حقوقی دولتی عبارتند از: ۱- وزارت­خانه  ۲- موسسه دولتی  ۳- شرکت دولتی

مثال: شرکت ملی نفت ایران مهم­ترین شرکت دولتی ایران است و اگر بیش از ۵۰ درصد یک شرکت دیگر را داشته باشد این شرکت دولتی است و اگر همین شرکت بیش از ۵۰% مذکور در شرکت دیگری را داشته باشد باز دولتی می­شود.

از انواع شرکت­ها ۲ قسم هیچ وقت وصف دولتی پیدا نمی­کنند. شرکت تعاونی متعارف و شرکت تعاونی سهامی عام.

هر دو شرکت سهامی عام و سهامی خاص با لحاظ معیاری که ارائه شد ممکن است دولتی یا خصوصی باشند. در شرکت­های تعاونی متعارف اشخاص دولتی به هیچ وجه نمی­توانند مالک سهم شوند.

در شرکت­های تعاونی متعارف اشخاص حقوقی دولتی به هیچ وجه نمی­توانند مالک سهم شوند و عضویت آنها در این شرکت مطلقاً ممنوع است. ولی در شرکت­های تعاونی سهام عام اشخاص حقوقی دولتی می­توانند سهم­دار شوند. به هیچ وجه سهام آنها در این شرکت منفرداً یا مجتمعاً نباید از ۴۹% تجاوز کنند. شرکت تعاونی متعارف و شرکت تعاونی سهام عام هیچ­گاه وصف دولتی پیدا نمی­کنند.

شرکت تجاری و اقسام شرکت های تجاری

شرکت­های دولتی و خصوصی چه تفاوت­هایی با یکدیگر دارند:

۱-شرکت دولتی می­تواند تک عضو باشد.

۲-شرکت دولتی می­تواند اگر دعوا احضار شد وکیل نگیرد و نماینده بفرستد. (ماده ۳۹ قانون آیین دادرسی مدنی)

۳-شرکت دولتی اگر خواهان یا خوانده دعوا باشد، شورای حل اختلاف صلاحیت ذاتی ندارد و دعوا باید در دادگاه عمومی مطرح شود.

تشخیص دولتی یا خصوصی بودن شرکت تجارتی آثار زیادی دارد که برخی به شرح زیر هستند:

۱-شرکت دولتی ممکن است تک عضو باشد. درحالی­که هیچ یک از شرکت­های خصوصی نمی­توانند به صورت تک عضو تشکیل شوند.

۲-شرکت دولتی طبق قانون آیین دادرسی مدنی می­تواند در دعاوی حقوقی به ترتیبی که در این ماده معرفی شده نماینده انتخاب و معرفی کند. شرکت خصوصی یا باید مدیر عامل یا وکیل رسمی در دادگاه حاضر شود.

۳-دعوای ابطال تصمیمات شرکت دولتی مثل تصمیمات هیأت مدیره با مجمع عمومی طبق ماده ۱۰ قانون تشکیلات اداری دیوان عدالت اداری در صلاحیت دیوان­عالی اداری است. درحالی­که رسیدگی به دعوای اعلام بطلان تصمیمات ارکان شرکت خصوصی در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی است.

۴-طبق ماده ۹ قانون شورای حل اختلاف این شورا برای رسیدگی به دعوای شرکت­های دولتی مطلقاً صالح نیست. درحالی­که در شرکت­های خصوصی با رعایت قانون فوق، صلاحیت شورای حل اختلاف بعضاً در دست شوراهای حل اختلاف است.

طبق ماده ۳۰ سال ۴۷ شرکت­های سهامی دولتی ابتدا تابع اساس­نامه خود یا قانون خاصی هستند. که برای تاسیس آنها تصویب شده است. در موارد سکوت ۱اساسنامه یا ۲قانون خاص تاسیس این شرکت­ها از مقررات لایحه ۴۷ پیروی می­کند.

درحالی­که شرکت­های سهامی خاص تابع مقررات لایحه قانونی ۴۷ هستند. در مواردی که مقررات لایحه قانونی جنبه تکمیلی داشته باشد، اساس­نامه شرکت­های سهامی خصوصی می­توانند حکم خلاف لایحه قانونی مقرر کنند. کلیه شرکت­های تجارتی ذکر شده در قانون شخصیت حقوقی دارند.

ماده ۵۸۳ قانون تجارت: وجه مشترک اصلی این ۹ قسم وجه شخصیت حقوقی است شرکت تجاری است و این تفاوت شرکت تجاری و مدنی است.

قانون ماده ۵۷۱: شرکت مدنی عبارت است از اجتماع حقوق اشخاص متعدد در شیء واحد به نحو اشاعه. شرکت مدنی شخصیت حقوقی ندارد. شخصیت شرکت تجاری شخصیت حقوقی است.

عوارض شخصیت حقوقی است: اهلیت تمتع دارد نه اهلیت استیفاء

ماده ۵۸۳ قانون تجارت: کلیه شرکت­های تجارتی مذکور در این قانون شخصیت حقوقی دارند.

ماده ۵۷۱ قانون مدنی: شرکت مدنی فاقد شخصیت حقوقی است.

شرکت تجارتی در قوانین تعریف نشده است.

مستند شخصیت حقوقی شرکت تجارتی ماده ۵۸۸ قانون تجارت است. ماده ۵۸۸ قانون تجارت: شخص حقوقی می­تواند دارای کلیه حقوق و تکالیفی شود که قانون برای افراد قائل است، مگر حقوق و وظایفی که بالطبیعه فقط انسان ممکن است دارای آن باشد مانند حقوق و وظایف ابوت نبوت و امثال ذلک.

وجود شخصیت حقوقی برای شرکت تجاری عوارضی دارد که مهم­ترین آنها عبارتند از:

۱-اهلیت تمتع: اهلیت­دار شدن حق و تکلیف، اهلیت تمتع اشخاص حقوقی از جمله شرکت­های تجارتی مستند به ماده ۵۸۸ قانون تجارت است. اهلیت تمتع عبارت است از توانایی دارا شدن حق و عهده­دار شدن تکلیف.

اشخاص حقوقی می­توانند دارای کلیه حقوق و تکالیفی شوند که قانون برای انسان قائل است. به­جز حقوق و تکالیفی که طبیعتاً مخصوص انسان است مثل زوجیت و ابوت و نبوت.

اهلیت تمتع اشخاص حقوقی دو بعد دارد: الف.قانون ب.قرارداد  قرارداد شرکت­های تجارتی: اساس­نامه یا شرکت­نامه

منظور از قرارداد شرکت­های تجارتی چیست؟ اساس­نامه یا شرکت­نامه است.

شرکت­های تجارتی باید اساس­نامه داشته باشند و اساس­نامه باید موضوع فعالیت برای شرکت تعیین شود. به این ترتیب اهلیت تمتع شرکت محدود به موضوع فعالیت آن می­شود. ا اهلیت تمتع شرکت محدود به موضوع فعالیت آن می­شود.

اشخاص حقوقی از جمله شرکت­های تجارتی اهلیت استیفا ندارند و هیچ­گاه چنین اهلیتی تحصیل نمی­کنند.

طبق ماده ۵۸۹ قانون تجارت: تصمیمات شخص حقوقی به­وسیله مقاماتی که به موجب قانون یا اساس­نامه صلاحیت اتخاذ تصمیم دارند گرفته می­شود. (نص ماده)

با توجه به نکات فوق اهلیت در اشخاص حقیقی به دو قسم اهلیت تمتع و استیفاء تقسیم می­شود. در اشخاص حقوقی اهلیت صرفاً یک قسم است که همان اهلیت تمتع است.

اشخاص حقیقی ← ۲ قسم اهلیت تمتع و استیفاء دارند.

اشخاص حقوقی ۱← قسم است اهلیت تمتع

۲-تابعیت: عارضه دوم: تابعیت است مانند شخص حقیقی، اشخاص حقوقی از جمله شرکت تجارتی دارای تابعیت­اند طبق ماده ۵۹۱ قانون تجارت. اشخاص حقوقی تابعیت مملکتی را دارند که اقامت­گاه آنها در آن کشور است.

ماده ۱ قانون ثبت شرکت­ها: شرکت ایرانی شرکتی است که ۱در ایران تأسیس شده باشد و ۲مرکز اقامت­گاه اصلی آن در ایران باشد. این قانون خاص تابعیت شرکت تجارتی است.

۱-در ایران تأسیس شده باشد.

۲-مرکز اقامت­گاه اصلی آن در ایران باشد.

جمع بین ۵۹۱ قانون تجارت و ماده ۱ ثبت شرکت­ها: ماده ۵۹۱ عام مؤخر است و ماده ۱ خاص مقدم و عام مؤخر ناسخ خاص مقدم نمی­شود. بنابراین برای اعطای تابعیت ایرانی به شرکت تجارتی باید ماده ۱ عمل شود.

تعیین تابعیت سایر اشخاص حقوقی مثل موسسه غیرتجارتی یا شهرداری یا اوقاف باید براساس ماده ۵۹۱ قانون تجارت عمل شود.

ماده ۵۹۱← اشخاص حقوقی تابعیت مملکتی را دارند که اقامت­گاه آنها در آن مملکت است.

نسبت منطقی بین دو مفهوم شخص حقوقی و شرکت تجارتی عموم و خصوص مطلق است یعنی هر شرکت تجارتی شخص حقوقی است ولی فقط برخی اشخاص حقوقی شرکت تجارتی­اند.

ماده ۵۹۰: اقامت­گاه شخص حقوقی محلی است که اداره شخص حقوقی در آنجا است.

۳-اقامت­گاه: از عوارض اهلیت: مورد سوم اقامت­گاه می­باشد. اقامت­گاه شخص حقوقی از جمله شرکت­ تجارتی در ماده ۵۹۰ قانون تجارت مورد حکم واقع شده است. طبق این ماده اقامت­گاه شخص حقوقی محل اداره آن  است.

معمولاً مرکز اداره شخص حقوقی و مرکز عملیات شرکت در یک جا قرار دارد. ولی در بعضی شرکت­ها به­ویژه شرکت­های پیمان­کاری محل اداره و مرکز عملیات در دو شهر متفاوت قرار دارند. در این حالت برای تعیین اقامت­گاه باید محل اداره ملاک عمل قرار گیرد.

منظور از محل اداره جایی است که ارکان اداره شرکت (هیأت مدیره و مدیرعامل) در آنجا هستند. تصمیمات راجع به شرکت را اتخاذ می­کنند. اگر اقامت­گاه ثبت شده شرکت که اساس­نامه تعیین شده منطبق با محل اداره آن نباشد اشخاص ثالث برای طرح دعوا می­توانند هر یک از این دو محل را انتخاب کنند.

۴-مالکیت: از عوارض شخصیت: مالکیت است.

ماده ۲۹ قانون مدنی: اشخاص می­توانند با اشیاء یکی از این علاقه­های زیر را داشته باشند: ۱. مالکیت.

اشخاص حقوقی از جمله شرکت­های تجارتی حق مالکیت دارند. به طور کلی هر حق عینی که شخص حقیقی بتواند دارای آن شود شخص حقوقی می­تواند به­دست آورد.

پس در حقوق عینی حقی وجود ندارد که طبیعتاً مال انسان باشد و شخص حقوقی نتواند صاحب آن نشود.

سهام یا سهم­الشرکه شرکت­های تجارتی متعلق به شرکای شرکت است، نه شخص حقوقی شرکت.

بنابراین طلبکارهای شرکت سهامی نمی­توانند سهامی را که شرکت صادر کرده و به صاحبان سهام اختصاص داده است توقیف کنند.

شرکت­های تجارتی مانند اشخاص حقیقی می­توانند مالکیت مال منقول یا غیرمنقول تحصیل کنند. علاوه بر مالکیت شرکت­های تجارتی می­توانند صاحب سایر حقوق عینی مثل حق انتفاع، حق ارتفاق، حق وثیقه، حق رهن، حق شفعه، … شوند.

دریافت مشاوره حقوقی رایگان برای شرکت تجاری

شما می توانید جهت دریافت مشاوره حقوقی برای تاسیس یا مشکلات حقوقی شرکت تجاری خود با موکلان و مشاورین ما در تماس باشید.

companyregister

جذب همکار برای مشاوره حقوقی
نوشتهٔ پیشین
برای شروع دعوای مطالبه نفقه از کجا باید شروع کرد؟
نوشتهٔ بعدی
مراحل رسیدگی دعوای سرقت مستوجب تعزیر در دادسرا و دادگاه
فهرست
مشاوره حقوقی تلفنی
Open chat
مشاوره حقوقی آنلاین