ورشکستگی شرکت های سهامی

 ورشکستگی یعنی توقف در پرداخت دیون پولی

یکی از بحث هایی که در موضوع مشاوره حقوقی وجود دارد و برای خیلی از شرکت ها یا اشخاص به وجود می آید بحث ورشکستگی می باشد. در این مقاله درمورد انواع ورشکسیگی ها و تعاریف و قوانین مرتبط با آن صحبت خواهیم کرد. در صورت نیاز به مشاوره حقوقی رایگان می توانید با ما تماس بگیرید.

توقف در انجام تعهدات غیرمالی یا حتی مالی غیر از پرداخت پول موجب ورشکستگی نیست، این وجوه تفاوتی ندارد وجه رایج باشد یا ارز خارجی و تفاوتی .ندارد که این وجوه ناشی از معام ت تجاری باشد یا مدنی صرف یک توقف ماندکار کافی است و نزم نیست که توقف حتما ماندگار باشد و یا اموال شخص از دیونش بیشتر باشد.

موضوع ورشکستگی:

شخص حقیقی یا  شخص حقوقی  موسسات غیر تجاری موضوع م ۱۵ ق نحوه اجرای محکومیت های مالی خواهان در ورشکستگی چه کسانی می توانند باشند؟

  1. خود تاجر که باید ظرف ۳روز از توقف اع م ورشکستگی نماید.درصورت عدم اعلام ممکن است ورشکسته ی به تقصیر اختیاری اعلام شود.  ممکن است توسط دادگاه بازداشت شود
  2. هریک از طلبکاران تاجر  
  3. دادستان

تا یکسال پس از فوت شخص حقیقی می توان حکم ورشکستگی او را اعلام کرد.تصفیه تاجر متوفی تابع ورشکستگی است، چه حکم ورشکستگی صادر شده و چه نشده باشد. با این وجود همچنان حکم ورشکستگی امکان دارد چون ممکن است معام ت او باطل شود.

 نکات دعوی ورشکستگی:

  • در صلا حیت دادگاه عمومی محل اقامت تاجر است.
  •  اگر تاجر در ایران نباشد جایی که در آنجا شعبه یا نمایندگی دارد حکم ورشکستگی فوری و قبل از قطعیت اجرا می شود.واخواهی و تجدید نظر اثر تعلیقی در آن ندارد.
  •  مشمول قاعده فراغ دادرس نیست
  •  قابل اعتراض در همان شعبه و نزد همان قاضی است
  •  باید حکم ورشکستگی نشر آگهی شود
  •  حکم ورشکستگی هم اعلامی است و هم تاسیسی ولی جنبه اعلامی آن غلبه  دارد.
  • نسبت به احراز توقف اعلامی است و نسبت به ممنوعیت از تصرف در اموال  تاسیسی.
  •   نیاز به صدور اجراییه ندارد
  •  اجرای آن تابع اجرای احکام مدنی و قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی .نیست . تابع قانون تجارت و قانون تصفیه امور ورشکستگی می باشد.
  •   اجرای حکم ورشکستگی یا با اداره تصفیه است و یا با مدیر تصفیه  در حکم ورشکستگی دو تاریخ داریم:
  1.   تاریخ صدور حکم به محض صدور حکم تاجر از مداخله در اموال خود ممنوع می باشد. 
  2.  تاریخ توقف  دادگاه باید احراز کند.
  • اگر دادگاه تاریخ توقف را در حکم خود معلوم کند همان تاریخ دادگاه تاریخ توقف است.( تاریخ صدور حکم).
  • عدم درج تاریخ حکم ضمانت اجرایی ندارد

 روش های اعتراض به حکم وشکستگی

 روش اول:

  1. اعتراض به حکم ورشکستگی در همان دادگاه  چون مشمول قاعده  فراغ دادرس نیست . حکم ورشکستگی در همان دادگاه نشر آگهی می شود.
  2.  خود تاجر در همان دادگاه می تواند ظرف ۱۰ روز اعتراض کند.
  3.   اشخاص مقیم ایران می توانند ظرف یکماه اعتراض کنند.
  4.   اشخاص مقیم خارج می توانند ظرف ۲ماه اعتراض کنند.
 روش دوم:
  1. اعتراض به تاریخ توقف در همان دادگاه تا پایان مهلتی که برای رسیدگی، تصدیق مطالبات طلبکاران وجود دارد می توان به .تاریخ توقف اعتراض کرد

 روش سوم:

تجدیدنظر خواهی از حکم، تجدید نظرخواهی ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ امکان پذیر است .

کدام دسته از طلبکاران می توانند به حکم ورشکستگی اعتراض کنند؟

  1.  طلبکارانی که طلب خود را نگرفته اند طلب آن ها تجزیه شده وبه حصه  غرمایی می رسند.
  2.  طلبکارانی که طلب خود را بعد از تاریخ توقف گرفته اند می توانند.
  3.  اعتراض کنند چون پرداخت طلب به آ ن ها باطل بوده است.
  4.  طلبکارانی که طلب خود را قبل از تاریخ توقف گرفته اند نمی توانند زیرا نفعی در اعتراض ندارند.

آثار ورشکستگی نسبت به دیون ورشکسته

  1. دیون موجل او حال می شود
  2. فوت وورشکستگی باعث حال شدن دیون می شود.
  3.  طلبکاران به حصه غرمایی می رسند نه به تمام طلبشان از تاریخ توقف خسارت تاخیر تادیه منتفی می شود مطالبات موجل حال نمی شود.

آثادر ورشکستگی نسبت به امواال و حقوق مالی تاجر

  1. از تاریخ صدور تاجر از مداخله در اموال خود ممنوع می شود.
  2.   اداره یا مدیر تصفیه قایم مقام تاجر است.
  3. اگر مالی به تاجر ورشکسته هبه/صلح/وصیت گردد قبول یا رد آن با خود تاجر  .است ولی بعد از قبول باید در اختیار مدیر تصفیه قرار دهد.
  4. اگر مالی به ارث برسد باید در اختیار مدیر تصفیه قرار دهد.( ارث از اسباب تملک قهری بوده و قبول نمی خواهد).
  5.  مستینیات دین در اموال تاجر درج می شود ولی در اختیار او قرار نمی گیرد.

آثادر ورشکستگی نسبت به دعاوی تاجر

از تاریخ صدور حکم ورشکستگی هر دعوایی باید به طرفیت مدیر تصفیه باشد، چه مالی و چه غیر مالی اگر دادگاه مقتضی بداند می تواند تاجر ورشکسته را در مورود به دعوی اجازه .کند.اگر تاجر ورشکسته ورود ثالث نکند بعدا نمی تواند اعتراض ثالث کند.

تاثیر ودرشکستگی نسبت به معاملات تاجر

 دوره ی قبل از توقف

معاملات قبل از توقف علی الاصول صحیح است جز یک مورد که باطل است معلوم شود معامله صوری یا مسبوق به تبانی بوده است.

– یک مورد قابل فسخ است 

  • معامله به قصد اضرار به دیان  متضمن ضرری بیش از یک چهارم قیمت حین المعامله  ظرف دوسال از انعقاد دادخواست توسط یکی از طرفین داده شود  تفاوت قیمت را ندهد البته اگر عوضی که وی داده عین معین بوده و موجود باشد برای پسپ گرفتن در صف غرما قرار نمی گیرد و می تواند آن را پسپ بگیرد. اگر باوجود شرایط در مقابل معاملات قبل از توقف گفته شده دادگاه حکم فسخ بدهد، مال باید به تاجر(مدیر تصفیه)برگردد وبرای بدل منافع طرف مقابل تکلیفی ندارد چون مالک بوده است.

طرف مقابل برای پسپ گرفتن پولی که به تاجر داده است در صف غرما داخل نمی شود( در بطلان وارد می شود چون قاعده اقدام بود ولی در فسخ وارد نمی شود) اگر مال در ید طرف مقابل تلف شده باشد فقط تفاوت قیمت می گیریم.

 تفاوت فسخ در این ماده و در قانون مدنی

در قانون مدنی بین طرفین معامله است و ثالث حق فسخ ندارد مگر اینکه شرط .خیار برای ثالث باشد بعد از فسخ تصرفات شخص غاصبانه است

معاملات تاجر در دوره ی مشکوک

صحیح است جز در ۳حالت که باطل است.

  1.  پرداخت دیون، حتی دیون حال  معاملات با عوض یا مبتنی بر مسامحه،
  2. صلح محاباتی  اگر تاجر مالی از موال خود را به ضرر طلبکاران مقید نماید .معاملا ت بعد از صدور حکم ورشکستگی باطل است

مدیر تصفیه و عضو ناظر

  1.  هر دو واحدند (یک نفر مدیر تصفیه داریم و یک نفر عضو ناظر)
  2.  در مقوله ی انحلا ل شرکت ها مدیر تصفیه می تواند واحد یا متعدد باشد.
  3.  هر دو شخص حقیقی اند.
  4.  هردو توسط دادگاه نصب و قابل تغییر هستند.
  5.   دستمزد آن ها توسط دادگاه تعیین می شود.
  6.  نصب، عزل و دستمزد مدیر تصفیه قابل اعتراض نیست.
  7.   عضو ناظر باید در حکم ورشکستگی تعیین گردد.
  8.  مدیر تصفیه در حکم ورشکستگی یا نهایتا ظرف ۵روز باید تعیین گردد.
  9.  اگر عضوناظر در حکم ورشکستگی تعیین نشود تخلف انتظامی است.
  10.   اگر مدیر تصفیه تعیین نشود تخلف انتظامی نیست
  11. مدیر تصفیه قایم مقام ورشکسته است.
  12.  عضو ناظر بر اقدامات مدیر تصفیه نظارت می کند و در صورت اختلاف عضوناظر به دادگاه گزارش می دهد.
  13.  مهروموم اموال تاجر ورشکسته برعهده ی عضوناظر است مگر ظرف یک روز بتواند از اموال صورت برداری کند.اگر بعد از انتخاب مدیر تصفیه متوجه شود که

مهروموم نشده درخواست مهروموم می کند.(ولی خودش مهروموم نمی کند).

بازداشت تاجر ورشکسته

  1.  اگر ظرف ۳روز از توقف اعلام ورشکستگی نکند و صورت دفاتر و دارایی را  تحویل ندهد.
  2.   اگر با اقدامات خود مانع تصفیه شود .
  3. اگر اداره تصفیه نزم بداند می تواند جلب و بازداشت او را از دادگاه بخواهد.

اقسام ورشکستگی

 ورشکستگی به عادی

  •  به تقصیر اجباری م ۵۴۱ دادگاه باید حکم ورشکستگی به تقصیر را صادر کند.
  • اختیاری م ۵۴۲ دادگاه می تواند حکم ورشکستگی بتقصیر را صادر کند

ورشکستگی به تقلب

بعد از صدور حکم ورشکستگی در دادگاه عمومی، دادسرا و دادگاه کیفری به موضوع رسیدگی می کند پرداخت بعد ازتاریخ توقف باطل است و ع وه بر این از موجبات ورشکستگی اجباری بتقصیر است.اگر تاجر ظرف ۳روز از تاریخ توقف اع ن ورشکستگی نکرده باشد هم در حکم ورشکستگی دستور بازداشت او صادر می شود و هم ممکن است ورشکسته .بتقصیر اعلام شود اگر تاجر دفاتر نداشته یا دفاتر او بی نظم باشد ورشکسته بتقصیر ( اختیاری).می گردد..اگر تاجر دفاتر خود را مفقود کند ورشکسته بتقلب است.

طرح دعوای کیفری در ورشکستگی بتقصیر و تقلب

با شکایت هریک از طلبکاران یا مدیر تصفیه و یا دادستان انجام می شود مدیر تصفیه زمانی می تواند شکایت کیفری مبنی را بر تقصیر یا تقلب کند که  اکیریت طلبکاران تصویب کرده باشند  اگر حکم ورشکستگی بتقصیر صادر شده باشد می توان قرارداد ارفاقی منعقد کرد، ولی با ورشکسته بتقلب نمی توان  صدور حکم ورشکستگی تقلب بعد از قرار داد ارفاقی موجب بطلان این قرارداد است اگر شخصی تحت تعقیب باشد وپرونده در دادگاه کیفری تحت عنوان ورشکسته بتقصیر یا بتقلب چون هنوز رای کیفری صادر نشده می توان قرارداد ارفاقی منعقد کرد و باتصویب اکیریت عددی طلبکاران که دارای سه چهارم سرمایه باشند.

تصدیق( تشخیص مطالبات)

طلبکاران باید اسناد طلب خود را به دفتر دادگاهی که حکم ورشکستگی را صادر کرده است بدهند.مدیر تصفیه و عضو ناظر ظرف ۳روز مطالبات را بررسی کرده و هرکدام را که قبول کند یا روی آن را نوشته یا امضا کند اعتراض به مطالبات می تواند توسط  خود تاجر طلبکارانی که طلب آن ها تصدیق شده طلبکارنی که طلب آن ها در حال بررسی است، بعمل آید می توانند به دو چیز اعتراض کنند:

مطالباتی که تایید شده  مطالباتی که در دست رسیدگی است.

عضوناظر وضعیت را به دادگاه گزارش می کند دادگاه ظرف ۱۵ روز رسیدگی کرده و در صورت عدم رسیدگی ممکن است موقتا قبول کند تا بتواند در قرارداد ارفاقیشرکت کند.

اثر قرارداد ادرفاقی

حصه ی طلبکاران غیر ارفاقی به آن ها داده می شود اما آن ها دیگر چیزی نمی گیرند تا طلب طلبکاران ارفاقی کامل داده شود. به طلبکاران ارفاقی حصه ی آن ها را

نمی دهیم و پیش تاجر می ماند تا بتواند با آن کار کند. مجلس قرارداد ارفاقی برای تعیین عضوناظر تشکیل می شود قرارداد ارفاقی قراردادی بین تاجر و طلبکاران

ارفاقی بوده و اراده ی عضو ناظر و مدیر تصفیه دخیل نیست.تاجر ورشکسته اهلیت برای سایر قراردادها ندارد ولی برای قرارداد ارفاقی دارد..تاجر باید یا ورشکسته عادی باشد و یا بتقصیر طلبکارانی که می خواهند قرارداد ارفاقی منعقد کنند باید طلب آن ها مسلم باشد ویا دادگاه موقتا طلب آن ها را قبول کرده باشد اکثریت عددی طلبکارانی که دارایی سه چهارم سرمایه باشند باید به قرارداد ارفاقی رای دهند اگر در جلسه ی اول تعدادی از طلبکاران که دارای اکیریت عددی هستند با قرارداد

ارفاقی موافق باشند اما دارای سرمایه ی    نباشند یا بالعکس، قرارداد ارافاقی منعقد نمی گردد ومجلس بعدی یک هفته بعد تشکیل شده اگر اکثریت حاصل شد

قرارداد ارفاقی منعقد می شود  هریک از طرفین می توانند تصدیق قرارداد ارفاقی را از دادگاه بخواهند بعد از قرارداد ارفاقی طلبکارانی که می توانستند در قرارداد شرکت کنند ولی .شرکت نکردند ظرف ۷روز می توانند اعتراض کنند طلبکاران غیر ارفاقی اعتراض طلبکاران ارفاقی تقاضای تصدیق به تاجر مدیر تصفیه دادگاه در خصوص اعتراض یا تصدیق قرارداد ارفاقی یکجا رسیدگی کرده و رای  می دهد که قابل تجدید نظر است.

اثر قطعیت حکم تصدیق قرارداد ارفاقی

تاجر در حیطه قرارداد ارفاقی از محدودیت های ورشکستگی تا حدودی خارج  می شود  ماموریت ناظر ومدیر تصفیه خاتمه می یابد .

 زوال قاراداد ارفاقی

بطلان قرارداد ارفاقی صدور حکم ورشکستگی به تقلب از دادگاه کیفری اگر معلوم شود در میزان دارایی تاجر تقلب کرده( دادگاه حقوقی)  فسخ قرارداد ارفاقی تاجر شروط قرارداد ارفاقی را اجرا نکند  تاجر مجددا متوقف شود.

 آثار زوال قرارداد ارفاقی

  •  دادگاه مجددا مدیر تصفیه یا عضو ناظر انتخاب می کند که می توانند قبلی ها باشند
  • بطلان یا فسخ قرارداد ارفاقی علی الاصول نسبت به معاملات سابق اثر قهقرایی ندارد مگر:
  1. آن معاملات به قصد اضرار بوده وبه ضرر طلبکاران باشد که باطل است اموال تاجر بین طلبکاران ارفاقی واشخاصی که بعد از قرارداد ارفاقی طلبکار شده اند تقسیم می شود(درعرض هم)

اعاده اعتبادر

یعنی تاجر از محدودیت های دوران ورشکستگی خارج شود ورشکسته بعنوان عضو هییت مدیره، بازرس، مدیرعامل ومدیر تصفیه قابل انتخاب نیست.

 اعاده اعتبار م ۵۶۱ و ۵۶۵ ق ت:

  •  اعاده اعتبار واقعی تاجر ورشکسته تمامی دیون وخسارات را بپردازد، در  قبل از تاریخ توقف فقط خسارت می پردازد ولی در بعد از توقف خسارت ندارد  اعاده اعتبار قانونی یا حکمی اعاده اعتباری که هنوز تمام طلب و متفرعات آن داده نشده است .
  •  اعاده اعتبار واقعی مقید به زمان نیست.
  • اگر یک شرکت تجاری ویک شریک ضامن در آن ورشکسته شوند اعاده اعتبار آن  شریک منوط به آنست که دیون خود و شرکت را بپردازد پس اگر یک شرکت تجاری و یک شریک ضامن آن شرکت ورشکسته شده باشند اگر بعضی از طلبکاران نباشند و یا از دریافت وجه امتناع کنند با اطلاع دادستان طلب او به صندوق ادگستری واریز می شود

شرایط اعاده اعتبار قانونی یا حکمی

  • تاجر ظرف ۵سال از صدور حکم ورشکستگی صحت عمل داشته باشد و طلبکاران او، او را ابرا کنند، به اعاده اعتبار رضایت دهند و اگر قرارداد ارفاقی واقعی منعقد

شده دیون موضوع قرارداد ارفاقی را داده باشد اعاده اعتبار قانونی پسپ از ۵سال داده می شود مستلزم برائت ذمه تاجر نیست مقید به زمان نیست.

فرایند اعاده اعتبادر

ورشکسته اگر ورشکسته خواستار اعاده اعتبار است دادخواست خود را به .دادگاه صادرکننده ی حکم می دهد این دادخواست به مدت یکماه روی دیوار دادسرا الصاق می شود و دادسرا آن را به دادگاه صادرکننده ی حکم می فرستد در دادگاه بمدت یکماه به دیوار دادگاه الصاق می شود و دادگاه نسخه ای از آن را .به طلبکارانی که تمام طلب و خسارت آن را نگرفته اند می فرستد طلبکاران مزبور یکماه فرصت دارند بموجب اظهارنامه اعتراض خود را به دادگاه تحویل دهند، رای دادگاه ظرف ۱۰ روز از تاریخ اعلام قابل تجدید نظر است تاجر ورشکسته وطلبکاران معترض و دادستان می توانند نسبت به آن تجدید نظر کنند.

 در دو حالت مهلت تجدید نظرخواهی ۱۰ روز است

  •  تجدیدنظرخواهی از حکم ورشکستگی
  •  تجدیدنظرخواهی از رای راجع به اعاده اعتبار
  • قبول اعاده اعتبار، اعتبار امر مختومه دارد. رد اعاده اعتبار هم اعتبار امر مختومه دارد ولی تا ۶ماه در چهارجرم اعاده اعتبار تجاری منوط به اعاده اعتبار جزایی است
  1.  سرقت
  2. خیانت در امانت
  3.  کلا هبرداری
  4. ورشکستگی به تقلب
  •  فروش مال غیر صرفا مجازات کلاهبرداری را دارد اما مانع اعاده اعتبار نیست در اعاده اعتبار حقی برایت ذمه حاصل می شود، اما در اعاده اعتبار قانونی ممکن است برائت ذمه حاصل شود یا نشود  م ۵۷۵ ق ت قبل از اعاده حیییت جزایی، اعاده اعتبار امکان ندارد.

مهم:مشاور حقوقی

به دلیل جوانب متعدد و گاهاً پیچیده در این موارد لطفا قبل از هرگونه اقدامی اطلاعات کامل را در این خصوص کسب نمایید.گروه حقوقی اساتید مهر ایرانیان با کادری از بهترین وکلا و مشاورین حقوقی تا رفع کامل این مشکل در کنار شما خواهند بود. با ما تماس بگیرید و در این زمینه یا موارد مشابه مشاوره حقوقی تلفنی یا مشاوره  حقوقی رایگان  بگیرید.

همکاران: یاسا

نوشتهٔ پیشین
مشاور حقوقی تلفنی با وکیل پایه یک دادگستری به صورت مستقیم
نوشتهٔ بعدی
واخواهی چیست و چگونه انجام می شود؟ + تشریفات و مهلت زمان واخواهی
فهرست

تماس با وکیل دادگستری