طلاق و قوانین مربوطه

امتیاز ۰ از ۵ – ۰ رای
در حال ثبت رای

تطبیق و بررسی قوانین طلاق بین کشورهای ایران و روسیه

هدف از این تحقیق بررسی قواعد طلاق در نظام حقوقی ایران و روسیه است و با توجه به اینکه امروزه به دلیل مهاجرت ایرانیان به کشور روسیه و ازدواج آنها در روسیه با افراد روسی زیاد شده .

برخودم لازم دانستم که تحقیقی در رابطه با این موضوع ارائه بدهم چرا که ممکن است خیلی از ازدواج ها به دلیل عدم تفاوت فرهنگی منجر به صدور گواهی عدم امکان سازش  ،  و جاری شدن خطبه طلاق بشود نحوه نوشتار در این تحقیق  به اینگونه است که اول تعدادی از مواد قانون مدنی روسیه در رابطه  با  طلاق  را می نویسیم و بررسی می کنیم و بعد به قوانین طلاق کشور ایران می‌پردازیم بعد از عناوین مذکور می پردازیم به تشابهات و تفاوت های قوانین بین این دو کشور با توجه به موضوع مطروحه برخود لازم دانستم این مقدمه و چکیده را  قبل  از نوشتن هر مطالبی بیان کنم .

 قانون مدنی خانواده در فدراسیون روسیه ( فدراتیو )

ماده ۱۶ : زمینه‌های خاتمه ازدواج

۱-  ازدواج به دلیل فوت  یا در نتیجه اعلامیه  دادگاه یکی از زوجین  به ‌عنوان متوفی فسخ می‌شود .

۲- فسخ ازدواج می تواند به درخواست یکی از زوجین یا هر دو آنان و همچنین به درخواست سرپرست همسر که توسط دادگاه ناتوان شناخته شده است فسخ شود

ماده ۱۷ : محدودیت هایی که در حق شوهر برای درخواست مطالبه طلاق :

شوهر حق ندارد بدون رضایت همسرش در زمان بارداری همسرش و ظرف یک سال پس از تولد کودک پرونده طلاق را به جریان بندازد .

نکته : ماده ۱۷ قانون مدنی بخش خانواده روسیه

به نظر می‌رسد که قانونگذار پیش‌بینی کرده که با رضایت همسر حتی در زمان بارداری می تواند او را طلاق دهد .

چراکه مفهوم مخالفی که از ماده مذکور به دست می‌آید دلالت بر همین امر ذکر را شده دارد .

ماده ۱۸ : روش طلاق در دفاتر ثبت طلاق و در موارد مقرر و طبق مواد ۲۱ _ ۲۳ این قانون در دادگاه انجام می شود

نگاه اجمالی به ماده ۱۸ روسیه اینکه طلاق علاوه بر دفتر ثبت ازدواج و طلاق که خطبه طلاق صورت می گیرد خود دادگاه می‌تواند اقدام به جاری شدن خطبه طلاق برکند .

و این را نکته را متذکر می شوم که در ماده ۱۹ قانون مدنی روسیه بخش خانواده

احتمالا نگاهی به این مسئله داریم که در چه مواردی جدایی توسط دادگاه و در چه مواردی توسط  دفتر ثبت ازدواج و طلاق صورت میگیرد .

ماده ۱۹ : طلاق در دفاتر ثبت طلاق :

۱-  در صورت توافق طرفین برای جدایی زن و شوهری که فرزندان کوچک مشترک ندارند طلاق در دفاتر ثبت طلاق انجام می شود .

۲- طلاق به درخواست یکی از زوجین صرفنظر از این که فرزند مشترک کوچک دارند در صورتی انجام می‌شود که یکی از طرفین یا طرف مقابل طلاق رضایت دهد .

۳- فسخ نکاح و صدور گواهی ابطال نکاح پس از یک ماه از تاریخ تشکیل پرونده فسخ نکاح توسط اداره ی ثبت طلاق و ازدواج انجام می‌شود .

۴- ثبت دولتی طلاق توسط اداره ثبت ازدواج و طلاق که به روشی برای ثبت احکام کشوری تعیین شده است باید صورت گیرد .

نکته : در غیر از موارد مذکور در ماده ۱۹ بقیه طلاق ها خارج از دفاتر ازدواج و طلاق و در دادگاه خانواده توسط قاضی خانواده صورت می گیرد که در موارد بعدی در صورت امکان به اختصار به بعضی از آنها اشاره می کنیم

ماده ۲۰ رسیدگی به اختلافات ناشی ازازدواج در دفتر ثبت ازدواج و طلاق بین زوجین که در دادگاه به آنها رسیدگی میشود : اختلافات در مورد اموال مشترک زن و مرد ، پرداخت وجوه نگه داری از همسر معلول و نیازمند ، همچنین اختلافات درباره فرزندان حاصل از ازدواج بین زن و مرد ، صرف نظر از طلاق در دفاتر ثبت طلاق ، در دادگاه در نظر گرفته می شود

نکته : از ماده ۲۰ این چنین برآورد که زمانی که زن یا شوهر بر سر مسائلی چون نحوه تقسیم اموال مشترک بین زن و مرد و اینکه چه اموالی برای زن و چه اموالی برای مرد باشد یا این که طبق قوانین فدراتیو روسیه اگر یکی از مرد یا زن معلول نیاز به نگهداری داشته باشد طرف مقابل مبلغی به عنوان هزینه های نگهداری پرداخت کند یا ممکن است بین آنها اختلافاتی که به وجود می آید بر سر فرزندان باشد

مثل : حفاظت و نگهداری ، نفقه و غیره و ….

داشته باشند که همه مسائل فوق الذکر در دادگاه رسیدگی می شود نه در دفاتر ثبت ازدواج و طلاق

ماده ۲۱ : شرط طلاق در دادگاه در صورتی که همسران دارای فرزند مشترک صغیر باشند این استثنی مواردی که در بند ۲ ماده ۱۹ این قانون پیش‌بینی شده است یا در صورت عدم رضایت یکی از طرفین برای طلاق برگزار می شود اصولا طلاق در دادگاه نیز در مواردی انجام می‌شود که یکی از زوجین علی‌رغم عدم اعتراف  از انحلال ازدواج در دفتر ثبت ازدواج و طلاق خودداری کرده باشد

ماده ۲۲ ق . م .روسیه : طلاق در دادگاه در صورت عدم توافق یکی از زوجین:

منجر می‌شود به ۱_ فسخ نکاح در صورتی که دادگاه تشخیص داده باشد ادامه زندگی مشترک و حفظ خانواده غیر ممکن است در صورت مذکور دادگاه راساً اقدام به صدور گواهی عدم امکان سازش می کند

۲_ هنگام بررسی پرونده طلاق در صورت عدم توافق یکی از زن و شوهر برای طلاق دادگاه با توجه به اظهارات محکمه پسند طرف مقابل گواهی طلاق را صادر میکند

ماده ۲۴ : مسائلی که هنگام تصمیم‌گیری در مورد طلاق توسط دادگاه حل و فصل می شود عبارتند از :

۱- در صورت طلاق در دادگاه زوجین می توانند توافقنامه ای راجع به اینکه کدام یک از فرزندان صغیر با آنها زندگی می کنند در مورد روش پرداخت نفقه برای نگهداری فرزندان یا همسر نیازمند معلول در مورد ، مقدار این وجوه یا تقسیم اموال مشترک هر یک از زوجین به دادگاه ارائه دهد .

۲- در صورتی که توافقی بین زوجین درباره مسائل اشاره شده در بند یک همین ماده وجود نداشته باشد و همچنین در صورتی که ثابت شود که توافق منافع کودکان یا یکی از زوجین را نقض نمی‌کند ، دادگاه مکلف است تعیین کند که کودک خردسال پس از جدایی با کدام یک از والدین زندگی خواهد کرد و چه مقداری به فرزندشان نفقه داده شود

نکته : توجه داشته باشید لحظه‌ای طلاق در دادگاه از تاریخ لازم الاجرا شدن تصمیم دادگاه در مورد طلاق تعیین می‌شود در صورت طلاق در دادگاه بعد از اول ماه می ۱۹۹۶ اعمال می شود . ( مستند به ماده ۱۶۹ قانون مدنی روسیه )

ماده ۲۶ : اعاده ازدواج در صورتی که همسر حاضر شده ، فوت یا گمشده اعلام شده باشد : ۱_ در صورت ظاهر شدن همسر اعلام شده توسط دادگاه به عنوان فوت شده یا مفقودالاثر بودن وی و لغو تصمیمات دادگاه مربوطه نیاز به تقاضای مشترک زوجین ، ازدواج توسط دفتر ثبت ازدواج می تواند برقرار شود

درصورت ازدواج مجدد همسر دیگر ازدواج نمی تواند ترمیم شود .

ماده ۲۳ : فسخ ازدواج در صورت توافق متقابل زوجین برای فسخ ازدواج ۱_ در صورت رضایت و توافق متقابل برای فسخ زن و شوهری که همسر صغیر مشترک دارند و همچنین همسران مندرج شده در بند ۲ این قانون ،

دادگاه بدون تصریح دلایل طلاق ، ازدواج را فسخ می کند . در غیاب چنین توافقنامه‌ای یا در شرایطی که

اگر توافق‌نامه منافع کودکان را نقض کند ، دادگاه تدابیری برای دفاع ( محافظت ) از منافع آنها اتخاذ می کند منافع به روشی که در بند ۲ ماده ۲۴ این قانون مقرر شده است . ۲_ طلاق توسط دادگاه زودتر از یک ماه از انقضای تشکیل پرونده انجام نمی شود .

ماده ۱۰ : بستن عقد ازدواج : ۱_ در دفاتر ثبت ازدواج منعقد می شود ۲_ حقوق و تعهدات هر یک از زن و مرد از تاریخ ثبت رسمی و دولتی در دفاتر ثبت ازدواج ظاهر میشود .

ماده ۱۱ _ روش انعقاد عقد : ۱_ انعقاد عقد با حضور شخصی اشخاصی که می خواهند ازدواج کنند و پس از یک ماه از تاریخ ارائه درخواست آنها به دفاتر ثبت ازدواج انجام می شود

در صورت وجود دلایل معتبر ، اداره دفتر ثبت در محل ثبت نام رسمی ازدواج میتواند قبل از انقضا یک ماه عقد ازدواج را تایید کند و همچنین ممکن است این مدت ، اما نه اینکه مدت آن بیشتر از یک ماه شود .

ماده ۱۲ _ شرایط انعقاد عقد : ۱_ برای عقد نکاح رضایت داوطلبانه متقابل زن و مرد برای ازدواج و رسیدن به سن ازدواج لازم است ۲_ در شرایطی که در ماده ۱۴ این قانون مشخص شده است ، نمی توان ازدواج را منعقد کرد

ماده ۱۳ : سن ازدواج : ۱_ سن ازدواج ۱۸ سال تعیین شده است . ۲_ در صورت وجود دلایل معتبر ارگان های دولت محلی در محل زندگی افراد متقاضی ازدواج می توانند بنا به درخواست این افراد ، به اشخاصی که به شانزده سال سن رسیده اند اجازه ازدواج دهند .

روش و شرایطی که ازدواج به عنوان یک استثنی ، به در نظر گرفتن شرایط خاص ، قبل از رسیدن به سن ۱۶ سالگی مجاز است ، می تواند توسط قوانین نهادهای تشکیل دهنده فدراسیون روسیه ایجاد شود .

ماده ۱۵ _ معاینه پزشکی افراد در حال عقد :

۱- معاینه پزشکی افراد در مقابل عقد و همچنین مشاوره درباره مسائل مربوط به ژنتیک پزشکی و تنظیم خانواده توسط سازمان‌های پزشکی سیستم مراقبت‌های بهداشتی شهرداری در محل زندگی آنها به صورت رایگان و فقط با رضایت افرادی که عقد میکنند

۲- نتایج معاینه شخص در حال عقد ، یک راز پزشکی است و می تواند فقط با موافقت شخصی که معاینه کرده ، به شخصی که قصد ازدواج با او را دارد ابلاغ شود نکاتی پیرامون ماده ۱۵ : طبق قانون مدنی روسیه مطابق ماده ۱۵ دختر و پسر باید قبل از ازدواج به پزشک مراجعه کنند و به لحاظ جسمی و ژنتیکی تایید و باید این نکته را در نظر داشته باشیم که تمام موارد مذکور در نزد پزشک می ماند و پزشک با رضایت شخص مقابل باید اسرار دیگر را به طرف مقابل بدهد .

نگاهی بر قانون طلاق در کشور ایران :  م  ۱۱۳۳ ماده

م ۱۱۳۳ ق . م : مرد می تواند با رعایت شرایط مقرر در این قانون با مراجعه به دادگاه تقاضای طلاق همسرش را بدهد .

ماده ۱۱۳۴ ق . م : طلاق باید به صیغه طلاق و در حضور لااقل دو نفر مرد عادل که طلاق را بشنوند واقع گردد .

ماده ۱۱۳۵ ق . م : طلاق باید منجر باشد و طلاق معلق به شرط باطل است و طلاق دهنده باید عاقل ، بالغ ، باشد .

۱۱۳۷ ق . م  : ولی مجنون دائمی می تواند در صورت مصلحت مولی علیه زن او را طلاق دهد .

۱۱۳۸ ق . م : ممکن است صیغه طلاق را به توسط وکیل اجرا شود .

۱۱۳۹ ق . م :  طلاق مخصوص زن دائم است و زن منقطعه به انقضا یا بذل مدت آن از طرف شوهر از زوجیت خارج می شود .

۱۱۴۰ ق . م  : طلاق زن در مدت عادت زنانگی یا در حال نفاس صحیح نیست مگر اینکه زن حامل باشد یا طلاق قبل از نزدیکی با زن واقع شود یا شوهر غایب باشد به طوری که اطلاع از عادت زنانگی نتواند حاصل کند .

۱۱۴۱ ق . م  : طلاق در طی مواقع صحیح نیست مگر اینکه زن یائسه یا حامل باشد .

۱۱۴۲ ق . م : طلاق زنی که با وجود اقتضای سن عادت زنانگی نمی‌شود و حتی صحیح است که از آخرین نزدیکی با زن سه ماه و ده روز گذشته باشد .

در صفحات گذشته و فوق‌الذکر ما به اختصار به مواد قانونی فی ما بین ایران و روسیه اشاره کردیم حالا می پردازیم به تفاوت ها و تشابهات این دو قانون و تطبیقات

تفاوت ها :

در قانون ایران به مرد داده شده اما ایقاع که اثر آن نسبت به دو طرف هست هم نسبت به خود مرد هم نسبت به خود زن در جاهایی که جدایی به زن داده شده در قانون مشخص شده و مواردی هست که مربوط به عسر و جرح زن هست که به وسیله آن می تواند تقاضای جدایی از دادگاه بکند .  و در مواردی هم که مرد در کلام عامیانه و در عقدنامه حق طلاق به زن می دهد که صحیح آن هم وکالت در طلاق است به این وسیله با توجه به نمایندگی که به زن داده می‌شود نمایندگی وکالت از همسر خود را مطلقه سازد . می تواند به

زمانی که مرد میخواهد زن را طلاق بدهد منوط به این است که کلیه مطالبات زن را پرداخت کند که شامل مهر و اجرت المثل و نفقه و مهریه و این قبیل مسائل و …… از آن راه که طلاق یک ایقاع است مرد می تواند مستقیماً حق خود را اعمال کند و اراده زن هیچ دخل و تصرفی در آن ندارد و مرد هر وقت که بخواهد می‌تواند به اعمال حق خودش زن خود را مطلقه سازد البته مجدداً متذکر می شوم این امر منوط به این است که کلیه مطالبات مالی زوجه پرداخت شود ولی در قانون روسیه هر یک از زن و مرد هر زمان که بخواهند می توانند درخواست جدایی بدهند و این حق و دادن آن فقط مختص زوج یا زوجه نیست .

و خود قانون فدراتیو روسیه بخش خانواده در رابطه با طلاق صراحت اعلام « کرده به طلاق میتواند به درخواست هر یک از زن و شوهر داده شود

و بحث دیگری که از جمله تفاوت های طلاق بین کشور ایران و روسیه هست و تشریفات جدایی هست که در موارد مذکور به این قانون فدراتیو مدنی به آن اشاره شده است که در ایران چون که کشور اسلامی است طلاق دارای تشریفات خاص و مختص به قوانین اسلامی و اصول فقهی است که پس از صدور گواهی عدم امکان سازش خود به طلاق حتما باید در حضور دو فرد عاقل ، بالغ ، رشید باشد و زن پس از جدایی ۳ ماه ۱۰ روز یا ۳ عادت ماهانه باید به عده نگه دارد و بعد اقدام به ازدواج مجدد بکند ولی در روسیه چون که کشور اسلامی نیست این تشریفات برای طلاق پیش‌بینی نشده موارد ذکر شده از جمله تفاوت‌های بود که می‌توان به آن اشاره کرد .

بحث دیگری که می‌توان به آن از تفاوت‌ها به آن اشاره کرد بحث پرداخت مهریه است که در ایران قانونگذار برای زن مهریه در نظر گرفته و به صورت

عند المطالبه بر ذمه مرد هست از زمانی که عقد نکاح جاری میشود از زمانی که عقد نکاح جاری می شود ولی در قانون فدراتیو روسیه عناوینی چون مهریه و نفقه و شیربها وجود ندارد و بعد از جدایی و طلاق و زوجه مهریه تعلق نمی گیرد و فقط بحث وسایل مشترکی است که زوج یا زوجه به هنگام ثبت ازدواج آورده‌اند به منزل مشترک که بعد از جدایی با موظف به توافق با یکدیگر هستند در رابطه با تقسیم وسایل است که بر اساس آن توافق و وسایل منزل بین زوجین تقسیم می‌شود و موارد دیگری هم از تفاوت ها می توان اشاره کرد در خصوص نگهداری بچه ها و فرزندان حاصل از ازدواج است که در قانون مدنی ایران در آن به صراحت بیان شده که بعد از جدایی از چه سنی حضانت طفل با مادر و از چه سنی به بعد با پدر هست ولی در قانون روسیه بر اساس توافق والدین است و در شرایط خاص دادگاه این تصمیم را مبنی بر حضانت فرزندان می‌گیرد بحث دیگری که قانونگذار روسیه مطرح کرده و قانون ایران مسکوت است در رابطه با همسر معلول که در صورت جدایی طبق نظر قانون روسیه زن یا مرد که دارای سلامت جسمی و ذهنی است بعد از جدایی باید هزینه های زندگی فرد معلول را بر طبق آن مبلغی که دادگاه تعیین می کند به هر

در قانون ایران طلاق به دو صورت

۱_ رجعی ۲_ با ئن

پیش‌بینی شده است که در قانون روسیه این موضوع پیش بینی نشده است که طبق طلاق بعد از جدایی مرد حق رجوع  دارد ولی در طلاق بائن نه

اما در قانون روسیه چون طلاق تشریفات نداره بعد از جدایی دیگر همسر حق رجوع به زن را ندارد و بحث دیگری از تطبیق این قانون که برای تفاوت‌های

قوانین به آن اشاره کرد که آخرین بحث تفاوت هست زوجه در قانون روسیه بعد از جدایی و طلاق عده نباید نگه دارد ولی طبق قانون ایران زن باید مدت سه ماه و ده روز عده نگه دارد یا مدت آن باید سه

باشد که این نکته ام باید به عنوان آخرین نکته در نظر داشت

تشابهات

از تشابهاتی که می‌توان بین قوانین ایران و روسیه در بحث طلاق به آن اشاره کرد نسبت ازدواج و طلاق در دفاتر ثبت ازدواج و طلاق است البته بحثی که مطرح است در قانون روسیه قانونگذار در مواردی که استثنی شده رجوع زن و مرد به دفتر ثبت طلاق را نادیده گرفته در همان دادگاهی که دادخواست طلاق داده شده طلاق ثبت می شود و بعد از آن خود قاضی گواهی را ارجاع می دهد به دفتر ثبت طلاق و ازدواج .

تشابه دیگری که می‌توان به آن اشاره کرد که این مورد هم قانونگذار روسیه مصمم است نسبت به آن ولی قانونگذار ایران اجباری نسبت آن نگذاشته گواهی سلامت پزشکی از قبل و بعد از ازدواج است که وسیله  پزشک  معتمد  صادر می شود و به طرف مقابل چه زوج باشد که زوجه نمی تواند از محتویات گواهی صادره از سوی پزشک معتمد در رابطه با همسر خود آگاه شود مگر با اعلام رضایت همسر ولی قانونگذار ایران برای جاری شدن خطبه نکاح خیلی

مبنا بر صدور گواهی سلامت برای عقد نگذاشته و فقط برای طلاق و صدور گواهی عدم امکان سازش صدور گواهی سلامت مبنی بر عدم بارداری را اشاره کرده که باز هم در قانون مدنی اشاره کرده که طلاق زن در حالت عادت زنانگی حالت نفاس « دوره بعد از زایمان » صحیح نیست .

مگر اینکه زن حامل باشد با توجه به اینکه کشور ایران اسلامی است و قانون برگرفته از فقه و اسلام است ولی روسیه قوانین فقهی ندارد و جز در چند مورد و مذکور تشابهاتی خیلی به چشم می خورد که بتوان به آن اشاره کرد ولی آنچه که بود به اختصار بیان شد امیدوارم که این تحقیق در رابطه با قوانین و بحث

علی نیتی

این دو کشور مورد مطالعه و کاوش عزیزانی که علاقه به بررسی این دو موضوع را با هم دارند مثمر ثمر واقع گردد .

منابع روسی  :

РОССИЙСКАЯ ФЕДЕРАЦИЯ

СЕМЕЙНЫЙ КОДЕКС РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ

منابع فارسی :

قانون مدنی ایران‌ در باب خانواده

قانون حمایت از خانواده

مولف:

علی نیتی

فهرست
مشاوره حقوقی تلفنی
Open chat
مشاوره حقوقی آنلاین